Alberto Becerril Cipriano*
Una máscara muestra lo oculto
—dicen quienes la habitan.
Los ojos libres son ciegos.
Su realidad es cruel.
De tanto caminar pierden el rumbo,
ignoran la belleza de las piedras,
no escuchan el saludo de las flores.
Si la flor y la luna se pusieran capucha
llamarían la atención.
Una máscara llama,
invita a curiosearla,
a hurgar en sus entrañas
las verdades oscuras,
palabras clandestinas,
nuestras propias heridas.
Un soldado asustado
sin piedad ametralla
a un encino en capucha.
El árbol cae.
Al arrancar el pasamontañas
lo abofetea la náusea
por la sangre del cedro.
Quiere y no puede morir mil veces
la muerte del gran roble, su hermano,
que yace junto a sus raíces.
Se xayak kinextia tein amo mota
-kisjtowaj akonimej ompa chanchiwaj.
In ixtololowan tein nemij amo tachiaj.
Inin nemilis tel owij.
Kemej iliwis nejnemij, mopolowaj,
amo kiwelitaj ikualtsinyot in tet,
amo kikakij itajpalolis in xochimej.
Takan in xochit wan metsti
moixtaliliskiaj xayak
kinkitasnekiskiaj.
Se xayak tenotsa, tetataujtia maj se kiixtemo,
maj se tatemo iijtik
melawalismej tein motatijtokej,
tatijkej tajtolmej,
tokokolismej.
Se tatewijkwj, mowi, iliwis kitatoponilia
se awakowit xayaktik.
In kowit wetsi.
Takan kiixkopinilia ixayak
kiixkomonia in mijsotalis
ikakopa imikilis in tiokowit.
Kinekiskia miakpa mikis wan amo weli,
imikilis ne awat, iikniuj,
tein wetstok itsintan ni nalwayo.
Wa talakgánu masiyú wantu ni tasiyó
— wankgoy nti antá makgwilakgoy.
Xa lapulá lakgástapu lakatsinkgoy.
Túwa xlatamatkán.
Aktsankatayakgo wampi lipekwa tlawankgoy,
ni ukxilhkgoy xlistlan chíwix,
ni kgaxmatkgoy xtachiwin xánat.
Wampi xánat chu npapá xtiwilika talakgánu
katiwá xkaukxilhputunkgolh.
Talakgánu tasanán, lakaskín na ukxilhkán,
na taputsa kxpulákni xa kapúkswa talulókgtat,
xa tatsiakgni tachiwin, kin takalhinitkán.
Chatúm xa pekwaná talatná skán talay
kgantúm kúkat wanti talakganunit.
Wa kíwi tamá.
Akxni makgtiniy xtalakgánu
lakgasnókga npatlanat
xpalakáta xkgálhni puksnánkiwi.
Maklhuwa niputún chu ni matlaniy
xlinin tlánka kúkat, xtala,
wanti máj lakatsú kxtankgáxeakg.
* Alberto Becerril Cipriano es poeta y académico de la Universidad Pedagógica Nacional, Unidad Zacapoaxtla, Puebla, México.
Más de la obra de Alberto Becerril Cipriano:
- Lluvia materna, palabra materna
- Florece nuestra palabra
- Somos Kuesales
- Somos Toreadores
- La Hormiga
- Flor de milpa
- Mi país
- Regalo Tutunakuj
- Las flores del comal
- Lapicero
- Raíces
- Lluvia
- El maíz
- Naranja
- Cascada
- Tejado
- Mi librito
- Pájaros
- Zopilotes
- Huapangueros
- Quédate conmigo
- Gallinero
- Invocación india
- La grata muerte
- El despertar de la fiesta
- El chipi chipi
- Lluvia en Tierra Blanca
- Máscaras








