LA GRATA MUERTE
Minuto a Minuto

LA GRATA MUERTE
Alberto Cipriano Becerril*


Ayer dejé el mundo
y los que muertos eran revivieron,
recordaron de pronto
el dolor por alguien que se aleja.

 

  
Se acercaron los unos ante el lecho
donde yacía yerto mi cadáver
y lloraron instantes duraderos
- breves a mi juicio de muerto.
Otros tantos corrieron al mercado
y trajeron la vida de los campos
sin saber que juntaban flores muertas
—gélida compañía de mi mortaja— ,
flores que me sacaban la ventaja
de perfumar el aire en su agonía
frente a la fetidez de mi humana corrupción.

Es terrible el hachazo que propinas
al que dice quererte con el alma.
¿Por qué mueres -me dije- si lastimas
con tu muerte la vida de los que amas?
¡Diablos! ¡Tienes que revivir -me regañaba-
pero la luz intensa me cegaba
y era grata la ráfaga de noche
que se había posesionado de mis ojos.


IN KUALTSIN MIKILIS


Yalwa nikawak Semanawak
wan mikemej ixpetankej,
kielnamiktiuetskej
in tajyouilis ijkuak aksa techkawa.

Motokikej kampa nokochioyan,
kampa wetstoya miket notakayo
wan uejkauak chokakej
-se nenkentsin tech no miketanemilil.
Oksekin motalojkej tiankis
wan kualikej inemilis ixtawat,
wan amo kimatiaj kisentilijtoyaj mikexochimej
-sesek isenwikalis nomiketaken-
ne xochimej tel nechyekanayaj
ta kiajwiyaktiayaj ika ininmikilis in ejekat,
uan taixpan nej nimiket nitsojyaxtoya.

Tel chikawak tikin tsomota
akonimej kijtowaj mits tasojtaj.
¿Keyej timiki -nimo ilwij- ta tikin kokoa
ika momikilis ne akonimej tikin tasojta?
¡Takatekólot! Oksepa xiixpetani -nimoajwaya-
wan ne chikawak tanex nech ixkokoaya
wan kualtsin yemanik momachiliaya in yowak
tein kipachojtiaya noixtololowan.

 
    XA STLAN LININ

Kgotaná kmakgaxtakgnit Katuxawat
chu linin stankwananpalakgolh,
tsapo lakgapastakgkgolh
talipuwan xpalakáta tintlan kinka makgaxtákga.

Talakatsuwikgolh makgapitsin antak kin pútama
nikú xmaj xa nin kimakgtiyatliwa
chu mat mákgas lipekwa tasakgolh
-tlánka líyaj xlakatin kintalakgapastákni xa nin.
Makgapitsin tsapo kilakgolh k-kapustan
chu liminkgolh xlatámat katuwan,
ni xkatsikgoy pi xmastokgmakaj xa nin xánat
-xa kgawíwi ksokglinat kin talhakgan-
xánat wanti mákgat xkiakgapulakgoy
wampi xmamuksumakgolh un lata xnimakgolh
chu kimakgtiyatliwat xpuksámaj.

Lilakgapútsa snókga
nti wakgoy pi lipekwa paxkikanan.
¿Tú xpalakáta niya -xak puwán- pi limasipaniya
milinin wanti paxkiya?
¡Klakgaputsá! Kastankwánanti litúm - xak kilhninán-
man wa pi xa tliwákga taxkgakget xkimalakgachixihnán
chu stlan  xtamakgkatsiy xa kgósni tsisni
wantu xlitatsamámaj kilakgastapu.

* Alberto Becerril Cipriano es poeta y académico de la Universidad Pedagógica Nacional, Unidad Zacapoaxtla, Puebla, México.

Más de la obra de Alberto Becerril Cipriano: