Cuando me preguntan
cuál es mi signo,
recuerdo al venado y su cornamenta,
su grandeza, su velocidad,
y no sé por qué siento que corro, salto,
¡Qué fatiga es cargar ramas en la cabeza!
El verdadero venado vive en mi casa.
Lo veo en las paredes, en el patio, tras la casa,
duerme en el zarzo,
abreva en el rastrojo
Cuando se aleja me sepulto,
me vuelvo maíz y broto,
devoro a mis hermanas
redondas y calientes.
Despierto.
¡Cómo columpia mis manos el viento!
Y me deshidrata.
Duermo colgado, mazorca recia.
Me asusta el temblor de la tierra.
Ya viene mi signo.
Me vuelvo venado.
In masat
Ijkuak aksa nech matajtania
akoni no tonal,
nikelnamiki in masat uan ikuako,
ni ueyiyot, ni tsikuinilis,
uan ait keyej nikmachilia nimotaloua, nitsikuini.
¡Tel tesioujtia se kuamama in kuakouit!
In masat chanchiua nokalijtik,.
nikita tech tepamit, kaixpan, kalikan,
kochi tapanko, ati xiujtaj.
Ijkuak choloua nej nimo toka
nimokepa taoltsin, ni pankisa,
nikinkua nokniuan taxkaltsitsin
youaltikej uan totoxtikej.
Uan ni ijsa.
Tel kualtsin nech mauitatsoua in ejekat!
uan nech uaktia.
Nikochi nipilkatok, sinti chikauak. .
Nech mojmoujtia in talolinilis.Uitsaya notonal.
Nimokepatikisa nimasat.
Akxni kin kgalhskinikgoy
tukú kin takúxta
klakgapastákga juki chu xakgalúkut,
xlitlánka, xliskulújwa,
chu nixkátsin tuxpalakáta kmakgkatsiy pi kgosnán, kkgósa.
¡Litlákwa na lipína xpakgan kíwi kmiakgsxiakga.
Wa xa tatlulókgtat juki tanuma kkínchik.
Kukxílha antak patsaps, kxlakatin chíki, xcheakgan,
lhtatay kxakgstin.
kgotnán antak kaxkájwa.
Akxni tsalay ktakgnuy,
kúxi ktapalá chu kpún,
kwakgoy kinatalán chuj
xa stilíli chu xa chíchi.
Kstankwanán.
¡Stlan matsuwi un kimakán!
Chu kimaskakay.
Kwáka klhtatay, xa kátla kúxi.
Kimakgaklhay xtachikinat tíyat.
Ay mima nkintakúxta.
Juki ktapalapalá.
* Alberto Becerril Cipriano es poeta y académico de la Universidad Pedagógica Nacional, Unidad Zacapoaxtla, Puebla, México.
Más de la obra de Alberto Becerril Cipriano:
- Lluvia materna, palabra materna
- Florece nuestra palabra
- Somos Kuesales
- Somos Toreadores
- La Hormiga
- Flor de milpa
- Mi país
- Regalo Tutunakuj
- Las flores del comal
- Lapicero
- Raíces
- Lluvia
- El maíz
- Naranja
- Cascada
- Tejado
- Mi librito
- Pájaros
- Zopilotes
- Huapangueros
- Quédate conmigo
- Gallinero
- Invocación india
- La grata muerte
- El despertar de la fiesta
- El chipi chipi
- Lluvia en Tierra Blanca
- Máscaras
- El Abuelo Ceibo
- Mazacoate
- Somos Tierra y Maíz
- El venado








