Alberto Becerril Cipriano*
El ceibo extiende sus brazos, sus edades
sobre el ancho río de los cañaverales.
Obsequia a sus hijos y nietos
su sabia sombra verde oscura.
En sus ramas se columpian los años
y algún siglo adolescente,
el viento arrulla a los polluelos
en el nido de la calandria
retando a las alturas.
Los ojos arrugados del abuelo
resistiendo al sol de las tres,
sonríen a los siglos polvorientos
los miran pasar,
los oyen pasear.
El aire juguetea
entre sus dientes desparpajados
convirtiéndose en canto
para pulir los rostros de sus nietos,
para bruñir los ojos de su collar de nietas
que escuchan la cadencia de sus ademanes
y se extasían con su voz,
la voz del tiempo
voz del abuelo del monte.
In pochokowit kintapowa imawan
ipanian in patawak weyat kampa akataj.
Kin tayokolia ipilwan wan iixwiwan
itamatilsi iekawilaj xoxoktik wan yowaltik.
Tech imaimej mowitatsowaj in xiujmej
wan aksa telpokaolochxiwit,
in ejekat kinkochtia in tototsitsin
tech itapajsol in kostikej totomej
tein iliwiws mawiltia ika in wejkapantilis.
In pachakatikej iixtololowan in tetat
kixikojtokej in tonal tiotakpa,
kinwetskiliaj in talnexioj tonalmej,
kinitaj panowaj,
kinkakij paxalowaj.
In ejekat mawiltia
tech itanwan wejweliujtokej
wan mokepa kuikatilis
tonika kinmiliktis inin ixkomej iixwiwan,
tonika kinalaxtis iixtololowan iixwiujkoskat
tein kikakij iwitatsolis imawan
wan tel mowelitaj ika itajtolis,
itajtolis in kawit,
itajtolis in koujtaj tataj
Wa póchut stánka xmakán, xkilhtamakujnin
kxakgpun pulánka kgalhtúchokgo xla kgatit.
Maskiwiniy xkamán chu xtanat
xtakatsin xkaskakni katuwan
Antak xpakán tastiwikgoy kata,
chu lu lhuwa xa lakkgawasán kata,
wa un mastiwi laktsu spíto
anta xmasaka súkchalh,
wa nti likgamanán xa talhman.
Wa xa lakachunúnu xlakgástapu ntataj
tayanimakgo nchichiní xalak kamaktútu,
talitsikgoy xa púkxni kilhtamakuj,
kaukxilhkgoy akxni titaxtukgoy
kakgaxmatkgoy akxni paxialhnankgoy.
Wa un kamanán
antak xtatsán
chu tatlin litapalay
chu wa limaslipinkiy xlakgapun xtanat,
maslipinkiy xlakgástapu xtanat
wanti kgaxmatkgoy xtastiwit xmakán
chu lipaxuwakgoy xtachiwin,
xtachiwin kilhtamakuj,
xtachiwin xtata nkakiwin.
* Alberto Becerril Cipriano es poeta y académico de la Universidad Pedagógica Nacional, Unidad Zacapoaxtla, Puebla, México.
Más de la obra de Alberto Becerril Cipriano:
- Lluvia materna, palabra materna
- Florece nuestra palabra
- Somos Kuesales
- Somos Toreadores
- La Hormiga
- Flor de milpa
- Mi país
- Regalo Tutunakuj
- Las flores del comal
- Lapicero
- Raíces
- Lluvia
- El maíz
- Naranja
- Cascada
- Tejado
- Mi librito
- Pájaros
- Zopilotes
- Huapangueros
- Quédate conmigo
- Gallinero
- Invocación india
- La grata muerte
- El despertar de la fiesta
- El chipi chipi
- Lluvia en Tierra Blanca
- Máscaras
- El Abuelo Ceibo








